تاریخچه شمشیربازی

قهرمانان مطرح پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی

قهرمانان مطرح پس از پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی

پاشا پاشاپور، پیمان فخری، امیر مهیمن رحیمی، هادی محمدزاده، مجتبی عابدینی، علی پاکدامن در رشته سابر، ساسان مهماندوست، بابک مهماندوست، سیامک فیض عسگری، قدرت رضایی، فرهاد رضایی، علی یعقوبیان در رشته اپه، مجید قلی پور، محمد میرمحمدی، کیوان جوانشیر، سیروس فیض عسگری، امیرحسین شبکه ساز، حامد صیاد قنبری، جواد رضایی در رشته فلوره.
  • شمشیر مهمترین اسلحه بشر، طی چندین هزار سال بوده است. در دوران باستان و در تمدنهای بزرگی همچون ایران، روم، یونان و مصر، جنگجویان و دلاورمردان در مبارزات خود از شمشیر بیشترین استفاده را می‌کردند و برای قدرت یافتن در مبارزه به آموزش فنون شمشیربازی زیر نظر مربیان و استادان با تجربه می‌پرداختند.

    در معابد مصر باستان نقشهای برجسته‌ای بر روی سنگ وجود دارد که تاریخ آن 1190 سال قبل از میلاد مسیح باز می‌گردد و شمشیربازهایی را در حال شمشیر زدن و مسابقه نشان می‌دهد. در بیشتر مجسمه‌ها و حجاریهای مربوط به تمدنهای باستانی، جنگاورانی مسلح به شمشیرهای گوناگون دیده می‌شوند. این شمشیرها بیش از کشف آهن ، از جنس مفرغ و برنز و اغلب به شکل کوتاه و پهن ساخته می‌شدند. با کشف آهن ، شمشیرها وزن بیشتری پیدا کردند و انواع شمشیرهای کوتاه و بلند و پهن و کج به دست جنگاوران نقاط مختلف جهان افتاد. اما با گذشت زمان به تدریج از وزن شمشیرها کاسته شد و به استحکام آن افزوده گردید تا جنگجویان بتوانند با سهولت بیشتری از آن استفاده کنند و کمتر خسته شوند.

    در موزه ژاپن مجموعه‌ای از شمشیرهای قدیمی نگهداری می‌شود که حدود دو هزار سال از زمان ساختن آنها می‌گذرد. در این گنجینه شمشیری وجود دارد به نام روزانازینو که توسط پرنس پامانومیگوتو آخته شده است. البته در افسانه‌ها آمده است که لبه تیغ شمشیر به اندازه‌ای آخته شده که با یک ضربه سطح چمن باغ ملکه را صاف می‌کرده‌اند. در این کشور، همچنین ورزشی با سابقه چند هزارساله متداول است به نام کندو که در آن به کمک قطعه چوبی بلند از جنس نی خیزران، به حمله و دفاع می‌پردازند و این در حقیقت شیوه‌ای برای آموزش فنون و اصول شمشیربازی و مهارت یافتن در آن است. در مسابقات امروزی کندو شرکت کنندگان از لباس محلی و ماسک توری مخصوص استفاده می‌کنند تا بدن و ناحیه سر و صورت آنها در برابر ضربه‌های حریف آسیب نبیند.

    ولی با این تفاصیل کهن‌ترین آثار در دنیای قدیم از ایام سلطنت پادشاه ساراگون قدیم به جای مانده است. از آن زمان تا قرن 12 و 13 شمشیری که دارای تیغه برنزی باشد دیده نشده است.

  • ورزش شمشیربازی در ابتدای قرن چهارم میلادی در اروپا متولد شده است. کشور آلمان پیش‌قدم این ورزش بوده است و در ابتدای قرن پانزدهم، شمشیربازی از آلمان به ایتالیا راه یافت و در قرن بعدی در اروپا متداول گردید و مدارس شمشیربازی به آموزش علاقمندان این ورزش پرداختند.

    در اروپا شمشیرهای متنوعی به کار برده می شد. در حالي كه در بريتانيا شمشير برنده ترجيح داده مي شد، در ايتاليا شمشير نوك تيز مورد علاقه بود. از آنجائي كه ايتاليا يكي از مراكز فرهنگي بود بزودي اسلحه هاي آن كشور در تمام قاره اروپا نفوذ پيدا كرد. شمشير بازان انگليسي به اين اسلحه ها اعتقاد نداشتند و عملكرد نوك آنها را تحقير مي كردند و هنگامي كه اولين اساتيد اين اسلحه ها در قرن 15 و 16 به انگليس آمدند، انگليسي ها در كاربرد اين اسلحه ها دشواري هاي زيادي داشتند

    در اين دوره مبارزه براي گرفتن جايزه  مرسوم بود. اساتيد اين رشته يا افسران ارتش درجات خود را با مبارزه اي كه روبروي همكاران خود براي گرفتن جايزه اي اجرا مي كردند، بدست مي آوردند. آنها ناگزير بودند كه اسلحه هاي مختلفي را نمايش دهند از چوب هاي باريك گرفته تا تيغه هاي برنده و بالاخره تيغه هاي نوك تيز. هنگامي كه اولين اساتيد ايتاليايي وارد انگليس شدند با اين مواجه شدند كه ابتدا بايد مزيت اسلحه هاي نوك تيز را در برابر اسلحه هاي برنده، ثابت كنند. و از آنجایی که بعضي از اين اساتيد نتوانستند از عهده اين امر برآيند به كشور خود باز گشتند.

    در اواسط قرن شانزدهم اولین مدرسه شمشیربازی مدرن در اسپانیا تاسیس گردید که آقایان پنس دوپریبنان و پدرو دو تور در آن آموزش می دادند. مدرسه شمشیربازی فرانسه در سال 1567 به دستور شارل نهم شروع به کار نمود و به نام آکادمی سلطنتی شمشیربازی نام گزاری گردید.

    همچنان كه مربيان شمشير بازي صنفي براي خود به وجود مي آورند، تعليم و آموزش تكنيكي تر مي شد، و اين تكنيك و تاكتيك ها در كنار وسائل و امكانات مدرن روز، بيش از پيش عالي و كامل تر مي شد. آنها زير بناي شمشير بازي مدرن را به وجود آورند. براي تمرين از شمشيري مانند شمشير فلوره استفاده مي كردند كه نوك آن جهت ايمني بوسيله دكمه اي پوشانده مي شد. اين دكمه باندازه اي بزرگ بود كه به چشم صدمه نزند، جائي كه قبلاً خيلي آسيب پذير بود. با اين وجود اين اسلحه هنوز هم خطرناك بوده و ضربه اي كه به صورت يا گردن اصابت مي كرد جراحات قابل توجهي به وجود مي آورد، و لبه هاي تيغه كه بر اثر استفاده زياد تيز مي شد مي توانست دست ها، گردن و پا را ببُرد. هدف مورد قبول قسمتي بود كه مي توانستند آنرا پوشش دهند(تنه). كه همان هدف فلوره امروزي مي باشد. خطر ديگر اين بود كه اگر دو بازيكي در حين تمرين با هم حمله مي كردند به علت عدم كنترل، امكان اصابت شمشيرها به هرجائي ممكن بود. بنابراين قانوني جهت رعايت « حق تقدم » تنظيم شد كه نهايتاً به حمله كننده داده شد. اين مطلب كه بصورت يك قرارداد اخلاقي بين ورزشكاران در آمده بود، اكنون بصورت قانون درآمده است.

    در اواخر قرن 17 ميلادي كه بسياري از كشورها دوئل را ممنوع اعلام كردند،‌ ‌زمينه براي گسترش شمشيربازي به عنوان يك ورزش فراهم شد و باشگاه‌هاي‌ ‌زيادي تاسيس شدند تا به تربيت شمشيربازان بپردازند.

    در اواسط قرن نوزدهم ماسك دوباره مورد استفاده قرار گرفت (مداركي وجود دارد كه ماسك در مصر باستان به كار برده مي شد) و اندازه تكمه نوك شمشير كاهش پيدا كرد. سپس بازيكنان شروع به پوشيدن لباس هاي مخصوصي كردند، اما قوانين به همان صورت باقي ماند. گاه گاهي مبارزات دوئل نيز برگزار مي شد هر چند كه در چند كشور بر خلاف قانون بود. شمشيري كه در اين نوع مبارزه به كار مي رفت كمي بزرگتر بود ( شمشير اپه ). دراپه محل اصابت ضربه مهم نبود بنابراين هدف تمام بدن بود. شمشير بازاني كه اين رشته را بعنوان يك ورزش تمرين مي كردند تصميم گرفتند كه اين نوع شمشير و مبارزه را امتحان كنند. بدين ترتيب اپه به عنوان يك اسلحه ورزشي به ميدان آمد، نوك آن بوسيله تكمه اي پوشانده و هدف تمام بدن و هيچ گونه حق تقدمي در مبارزه وجود نداشت.

    شمشير برنده هنوز در جنگ به كار مي رفت. اين شمشير بر دو نوع بود، شمشير نيروي دريائي و شمشير سواره نظام، به تدريج اين شمشيرها نيز به يك نوع شمشير ديگر تبديل شدند كه سابر ناميده شد. قانون حق تقدم فلوره در اين رشته نيز رعايت مي شد، اما هدف مورد قبول از كمر به بالا بود. بدين ترتيب امروزه در شمشير بازي مدرن سه رشته وجود دارد: فلوره، اپه و سابر كه تغييرات فراواني با روزهاي آغازين استفاده از آنها، کرده است.

    در سال های آخر قرن نوزدهم ورزش شمشیربازی به قدری در اروپا متداول بود که حتی قبل از تصویب مقررات مربوط به آن، جزو مسابقات رسمی اولین دوره بازی های المپیک (آتن 1896) قرار گرفت

  • در اولین مسابقات المپیک (آتن) 13 شمشیرباز از 4 کشور در این رویداد ورزشی بزرگ شرکت کردند. از این پس شمشیربازی بطور گسترده ای در بازی های المپیک رواج یافت و مقررات امروزی این رشته از آن زمان نهادینه گردید

    فدراسيون جهاني شمشيربازي FIE در 29 نوامبر  1913 در پاریس تاسیس شد. در کنگره جهانی کمیته های ملی المپیک که در سال 1914 در پاریس برگزار گردید مقررات فدراسیون بین المللی شمشیربازی مورد تصویب قرار گرفت و در سال 1919 به عنوان «قوانین مسابقات شمشیربازی» شناخته شد.

    شمشیربازی یکی از پنج رشته ورزشی است که در همه دوره‌های بازیهای المپیک برگزار شده‌است (چهار رشته دیگر دو و میدانی، شنا، ژیمناستیک و دوچرخه‌سواری هستند). مسابقات این رشته در سه بخش فلوره، اپه و سابر برگزار می‌شود که از نظر نوع شمشیر مورد استفاده و قوانین بازی با یکدیگر تفاوت دارند.

    شمشیربازی معلولان نیز در مسابقات پارالمپیک به صورت شمشیربازی با ویلچر برگزار می‌شود. در رشته المپیکی پنج‌گانه مدرن نیز یکی از رشته‌های ورزشی شمشیربازی (اپه) است.

  • ورزش شمشیربازی برای نخستین بار توسط میرمهدی ورزنده (پدر ورزش نوین ایران) در ایران معرفی و در دارالمعلمین ورزش تدریس شد. ورزنده چند سالی در ترکیه نزد سلیم سری استانبولی شمشیربازی را فرا گرفته بود. پس از آن در مدرسه نظام آن روز این ورزش تعلیم داده شد و گسترش یافت.

    در سال 1328 سه نفر از جوانان ایرانی که برای تحصیل به اروپا رفته بودند با ورزش شمشیربازی آشنا شدند و پس از بازگشت به ایران کوشش فراوانی در گسترش هر چه بیشتر این ورزش به عمل آوردند و سرانجام موفق شدند فدراسیون شمشیربازی ایران را تأسیس نمایند. این سه نفر عبارت بودند از ابتهاج ، نیرنوری و دکتر بصیر.

    در سال 1329 آندره ماراتزي از کشور ایتالیا برای آموزش شمشیربازی به ایران آمد. ماراتزی ، با وجود آنکه حدود 70 سال سن داشت اما تلاش و کوشش بسیاری در آموزش جوانان ایران نمود.

    در سال 1330 با استفاده از تجربیات مرحوم دکتر بصیر طرح توسعه و گسترش آغاز گردید و قهرمانان بنامی همچون آقایان مهندس هوشمند الماسی، امیر مهماندوست و تراب پزشکی به جامعه شمشیربازی معرفی گردیدند.

    در سال 1335 مربی ایتالیایی دیگری به نام آنیلو پاساريلو به ایران آمد و به مدت 10 سال در خدمت شمشیربازان ایرانی و آشنا کردن آنها با شیوه‌های پیشرفته این ورزش بود. اما در آن زمان مکان مشخصی برای تمرین شمشیرزنها وجود نداشت و زیرزمین خاکی یک ساختمان در خیابان فلسطین کنونی در تهران که محل باشگاه ایران بود، مورد استفاده دوست‌داران شمشیربازی قرار می‌گرفت.

    مهندس هوشمند الماسی که از شاگردان مکتب آندره ماراتزی بود، به منظور تکمیل دانش شمشیربازی خود به ایتالیا اعزام گردید و به مدت طولانی از آموزه های مربیان برجسته ایتالیا بهره گرفت. ایشان پس از مراجعت به ایران کمک شایانی به ارتقاء سطح کمی و کیفی شمشیربازی کشور نمود.

    در سال 1345 اولین دوره مسابقات بین‌المللی جوانان در ایران و در تالار ورزشی تازه تأسیس هفت‌تیر (واقع در ضلع شمالی پارک شهر تهران) برگزار شد. در این مسابقات، پیرفری رئیس فدراسیون بین‌المللی شمشیربازی هم حضور یافت و با کمک او بود که سه شمشیرباز برجسته ایران (شاپور زرنگار، بیژن زرنگار و عباس افضلی) برای گذراندن دوره عالی مربیگری عازم فرانسه شدند و در مؤسسه ملی ورزش فرانسه به فرا گرفتن اصول و فنون پیشرفته این ورزش پرداختند. این سه نفر پس از بازگشت به عنوان مربیان تیم ملی مشغول به کار شدند.

    در سال 1346 تیمسار مهندس هوشمند الماسی به عنوان رئیس فدراسیون منصوب گردید. از این تاریخ با بهره گیری از مربیان بین المللی داخلی و خارجی فعالیت گسترده ای به عمل آمد. در همین سال سالن ویژه‌ای برای ورزش شمشیربازی در قسمت شمالی ورزشگاه امجدیه بنا گردید و به این ترتیب شمشیربازی در ایران شکل تازه‌ای به خود گرفت. در‌ ‌نتيجه گسترش و توجه بيشتر به شمشيربازي که با استخدام دو مربی بنام اتحاد جماهیر شوروی آن زمان (آقایان پیچکوف و تولاکوف) که با وارد نمودن انبوهی از وسایل و تجهیزات مدرن شمشیربازی همراه بود، تيم ملي مردان و زنان ايران در بازي‌هاي‌ ‌آسيايي تهران 1974 به مقام قهرماني رسید. ایران توانست 16 مدال طلا، 3 مدال نقره و 7 مدال برنز در انفرادی و تیمی به دست آورد و با شایستگی قهرمان آسیا شود. از افتخارات این دوره احراز پست ریاست کنفدراسیون شمشیربازی آسیا توسط تیمسار الماسی بود که تا چند سال بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نیز در اختیار ایران بود.

    از چهره‌های صاحب نام در شمشیربازی ایران می‌توان به آقایان شاپور زرنگار ، بیژن زرنگار ، پیروز آدمیت ، پرویز الماسی ، سرژیک آسادوریان ، اصغر پاشاپور ، احمد اکبری، کیومرث طلوعی، علی بدر، اسفندیار زرنگار ، حمید فتحی ، منوچهر شفاهی ، احمد اسکندرپور ، اسماعیل پاشاپور و خانم‌ها گیتی محبان ، مهوش شفاهی ، مریم آچک ، ژیلا الماسی و مریم شریعت‌زاده اشاره کرد.

    پس از پیروزی انقلاب اسلامی فدراسیون شمشیربازی بصورت شورایی و به ریاست مرتضی خانمحمدی اداره می شد تا این که در اواخر سال 1359 با‌‌ ‌تصميم سازمان تربيت بدني ايران فعاليت شمشيربازی متوقف شد و اين وقفه 10 سال به‌ ‌طول انجاميد. سپس از سال 1368 شمشیربازی دوباره فعالیت های خود را از سر گرفت. در دوره  جدید فعالیت فدراسیون شمشیربازی به ترتیب آقایان علی رحیمی، سید امیر حسینی، مهدی محمدزاده و دکتر فضل الله باقراده به عنوان رئیس انتخاب شدند.

    در دوره مهندس علی رحیمی (1373- 1369) خوابگاه فدراسیون احداث گردید و شمشیربازی دوره احیای مجدد خود را از سر گرفت. اولین تیم شمشیربازی پس از بازگشایی مجدد به بازی های آسیایی پکن اعزام گردید و در اسلحه سابر در جایگاه سوم آسیا قرار گرفتند.

    در دوره سید امیر حسینی (1377-1373) فعالیت های قابل توجهی در زمینه گسترش و توسعه این رشته برداشته شد از جمله: برگزاری مسابقات بین المللی دهه فجر، کاپ های ستارخان، خزر، نقش جهان،  اولین دوره مسابقات شمشیربازی کلاس A جهانی در سال 1375 در تهران،  مسابقات قهرمانی مردان آسیا (جام ذوالفقار) و مسابقات شمشیربازی غرب آسیا در سال 1376، برگزاری اولین آزمون داوری بین المللی در ایران، دعوت از آقای یوری پیچکوف ریاست وقت فدراسیون شمشیربازی روسیه و استاد بین المللی رشته سابر جهت برگزاری کلاس توجیهی مربیگری، مدیریت و برنامه ریزی شمشیربازی مدرن در سال 1377. پس از انتخاب سید امیر حسینی به عنوان دبیر کل کمیته ملی المپیک جمهوری اسلامی ایران ایشان جای خود را به مهدی محمدزاده دادند.

    در دوره مهدی محمدزاده (1382- 1377) بین المللی کردن فدراسیون شمشیربازی آغاز گردید و هم زمان با کسب کرسی نایب رئیسی آسیا توسط رئیس وقت مسابقات جام جهانی که در اواخر دوره سید امیر حسینی به جای مسابقات دهه فجر برگزار گردید، رشد وسیعی پیدا کرد و فینال های آن در اماکن تاریخی و باستانی بصورت جشنواره برگزار گردید که انعکاس جهانی داشت. این مسابقات در تخت جمشید، چهل ستون، آرامگاه فردوسی، میدان آزادی، ال گلی و نقش جهان برگزار گردید. در این دوره آقای رنه راک ریاست فدراسیون جهانی شمشیربازی وقت دو بار به ایران سفر کرد. این مسابقات در رده جوانان در یزد نیز برگزار گردید. یکی از رویدادهای مهم این دوره برگزاری دو آزمون بین المللی شمشیربازی در شیراز و تبریز بود و داوران متعددی جهت شرکت در آزمون های بین المللی سایر کشور ها  اعزام شدند. برگزاری اولین دوره بین المللی مربیگری شمشیربازی  (school Masters) در سال 1381، راه اندازی کنفدراسیون شمشیربازی غرب آسیا به مرکزیت ایران.

    پس از مهدی محمدزاده دکتر فضل الله باقرزاده به سمت ریاست فدراسیون شمشیربازی انتخاب گردید. ایشان نیز در انتخابات کنفدراسیون آسیا پست نایب رئیسی را احراز نمود. کسب عنوان چهارمی مجتبی عابدینی در بخش انفرادی رقابتهای المپیک 2016 ریو در کشور برزیل، از بزرگترین افتخارات کسب شده در این دوره می­باشد. همچنین مقام سوم انفرادی علی یعقوبیان در رقابتهای اسلحه اپه المپیک آسیایی 2006 دوحه قطر و عنوان سومی انفرادی علی پاکدامن در مسابقات اسلحه سابر المپیک آسیایی 2018 جاکارتا اندونزی از دیگر عناوین برجسته بدست آمده در این دوره می­باشد.

ارسال نظر شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *